Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ lớn nhất hầu hết các mặt hàng nông sản của Việt Nam. Mặc dù vậy xuất khẩu nông sản sang thị trường này vẫn còn nhiều khó khăn. Bên cạnh đẩy mạnh đàm phán nhập khẩu hàng hóa nông sản theo đường chính ngạch ổn định và hiệu quả, cần phát triển đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, đồng thời có những giải pháp cụ thể hỗ trợ doanh nghiệp. Đây là những bước đi giúp nông sản Việt xuất khẩu bền vững hơn.

Cơ hội mở rộng kết nối giao thương

Từ nhiều năm nay, nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc qua cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn. Vào thời điểm chính vụ thu hoạch nông sản, thường xảy ra tình trạng ùn tắc ở cửa khẩu, ảnh hưởng chất lượng nông sản và bị ép giá, thiệt hại về kinh tế.

Trong khi đó, những năm gần đây, cửa khẩu Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng - một trong 4 cửa khẩu của Việt Nam được lựa chọn để xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc, lượng hàng xuất nhập khẩu qua đây còn ít. Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu chưa biết đến hoặc chưa tiếp cận, tìm bạn hàng xuất khẩu qua cửa khẩu này.

cua_khau_vov_1__xxgu.jpg
Hạ tầng  Khu kinh tế Cửa khẩu Trà Lĩnh đang được đẩy mạnh đầu tư xây dựng.
Thực tế, cơ hội xuất khẩu nông sản, hoa quả tươi của Việt Nam qua cửa khẩu Trà Lĩnh (Cao Bằng, Việt Nam) - Long Bang (Bách Sắc, tỉnh Quảng Tây - Trung Quốc) rất lớn. Bởi Bách Sắc (giáp ranh với Cao Bằng) là một trong những trung tâm lớn cung cấp khoảng 30% lượng hàng nông sản của Trung Quốc, tiêu thụ đến hơn 200 thành phố như Bắc Kinh, Thiên Tân, Thượng Hải...

Ngoài ra, thành phố này mới đưa vào sử dụng chuyến tàu chuyên dùng (đông lạnh) để vận chuyển hàng hóa đi Bắc Kinh với khoảng 6 triệu tấn/năm và rút ngắn thời gian từ cửa khẩu vào nội địa Trung Quốc. Ông Huy Tiến Cường, đại diện Sở Thương mại tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc cho biết, hiện Quảng Tây được tăng thêm 4 cửa khẩu chỉ định nhập khẩu hoa quả, trong đó có cửa khẩu Long Bang, Thủy Khẩu, đồng thời phát triển hạ tầng cửa khẩu giảm ùn tắc hàng hóa và hỗ trợ các doanh nghiệp.

“Hiện Trung Quốc cho phép đưa thêm mặt hàng thanh long, nhãn, măng cụt vào hỗ trợ nhập khẩu. Doanh nghiệp có thể nhập khẩu các loại hoa quả này qua cửa khẩu biên giới thông qua phương thức thương mại chính ngạch hoặc tiểu ngạch. Thời gian qua đã mở rộng hơn nữa quy mô nhập khẩu, nông sản hoa quả của Việt Nam, thực hiện chính sách nhập khẩu tích cực, khuyến khích nhập khẩu” - ông Huy Tiến Cường

Gỡ những nút thắt, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Mặc dù có nhiều cơ hội xuất khẩu nông sản, hoa quả Việt Nam sang Trung Quốc qua cửa khẩu biên giới, song một trong những khó khăn cần giải quyết là nâng cấp hạ tầng cửa khẩu. Hiện phía Trung Quốc đang đẩy mạnh xây dựng các hạng mục cửa khẩu, khu ngoại quan, kho chứa, bến bãi… nhưng phía Việt Nam, hạ tầng chưa đồng bộ. Đơn cử như cửa khẩu Trà Lĩnh hiện vẫn chưa có bến bãi, kho đông lạnh để chứa hàng nông sản, đặc biệt là hoa quả tươi, nên chưa thu hút doanh nghiệp giao thương hàng hóa.

Trạm kiểm soát liên hợp Cửa khẩu Trà Lĩnh.
Tỉnh Cao Bằng đã quy hoạch và xây dựng khu trung chuyển phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa tại Trà Lĩnh rộng 100 ha với nhiều hạng mục bến bãi, kho lạnh, kho xuất nhập khẩu…Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối giao thương, tìm kiếm đơn hàng xuất nhập khẩu.

Ông Hoàng Cao Bái, Phó trưởng Ban Ban quản lý Khu Kinh tế, tỉnh Cao Bằng cho biết: “Sắp tới Trung Quốc sẽ cử các doanh nghiệp trực tiếp đến làm việc với các doanh nghiệp miền Nam để ký kết liên kết nhập khẩu nông sản, hoa quả qua cửa khẩu Trà Lĩnh – Long Bang và Tà Lủng – Thủy Khẩu. Chúng tôi cũng đã giúp bên bạn tìm kiếm bạn hàng và đã tìm được 4 doanh nghiệp xuất khẩu nông sản gạo, dưa hấu, thanh long…”.

Thực tế, xuất khẩu nông sản, hoa quả của Việt Nam sang Trung Quốc qua cửa khẩu biên giới vẫn còn nhiều khó khăn do ảnh hưởng từ chính sách quản lý biên mậu của Trung Quốc. Các mặt hàng nông sản, hoa quả vẫn chủ yếu xuất khẩu qua đường tiểu ngạch, không có hợp đồng, tình trạng hàng hóa ùn ứ tại các cửa khẩu vẫn xảy ra. Bởi vậy, một trong những nút thắt quan trọng cần tháo gỡ là đẩy mạnh đàm phán xuất khẩu theo đường chính ngạch để tạo sự bền vững, ổn định.

Ngoài ra cần có cơ chế, chính sách cụ thể khuyến khích phát triển thương nhân và cư dân biên giới. Đồng thời, phối hợp, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong hoạt động thương mại biên giới, đàm phán kéo dài thời gian mở cửa khẩu tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.

Ông Nguyễn Văn Hội, Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại miền núi, Bộ Công Thương cho biết: “Năm 2016, Hiệp định thương mại biên giới Việt Nam – Trung Quốc được ký kết mở ra hướng đảm bảo sự ổn định bền vững cho các doanh nghiệp liên kết với nhau, từ vùng sản xuất trong phía Nam đến cửa khẩu biên giới Việt – Trung. Bên bạn đã rà soát doanh nghiệp làm ăn bài bản bền vững để liên kết thị trường 2 nước, mở rộng xuất khẩu. Doanh nghiệp Việt Nam thì khó khăn nhiều, cần được hỗ trợ kết nối và tiếp cận thông tin thị trường giá cả và các thủ tục xuất nhập khẩu, tổ chức kênh phân phối vào thị trường Trung Quốc”.

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại song phương lớn nhất của Việt Nam. Xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc 4 tháng/2017 đạt mức tăng trưởng lớn nhất trong nhóm 10 thị trường lớn với mức tăng gần 41%. Riêng với mặt hàng rau quả, thị trường này cũng chiếm đến hơn 70% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Rõ ràng đây là thị trường tiềm năng nhưng cũng nhiều rủi ro.

Hiệp định thương mại biên giới Việt Nam – Trung Quốc tạo nên bước chuyển mới trong xuất nhập khẩu giữa 2 nước. Tuy nhiên, từ hiệp định này, cũng cần có những giải pháp cụ thể tạo thuận lợi thương mại, tiếp tục rà soát, bổ sung hoàn thiện các cơ chế chính sách nhằm thu hút đầu tư, khuyến khích mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, nâng cao giá trị xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu biên giới./.