Sáng 26/10, sau khi tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN 38, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN 39.
Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN, trong đó Thủ tướng Campuchia Hun Sen phát biểu trên cương vị Chủ tịch ASEAN kế nhiệm, đã có các bài phát biểu nêu rõ những vấn đề đặt ra trong khu vực như vấn đề Biển Đông; về tình hình Myanmar; vấn đề an ninh mạng; vai trò trung tâm và khối đoàn kết của ASEAN trong giải quyết các vấn đề khu vực và với các đối tác của ASEAN...
Về vấn đề Myanmar, các nhà lãnh đạo ASEAN cho rằng việc ổn định ở Myanmar có vai trò, góp phần ổn định tình hình trong khu vực; đề nghị huy động hỗ trợ nhân đạo cho người dân Myanmar. Về vấn đề Biển Đông các nhà lãnh đạo ASEAN cho rằng phải đảm bảo an ninh, an toàn hàng hải, tự do hàng không trên Biển Đông và giải quyết các bất đồng trên cơ sở các thỏa thuận đã ký kế và luật pháp quốc tế như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS).
Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính bày tỏ mong muốn có một môi trường khu vực hoà bình, an ninh, ổn định và hợp tác để tập trung chống dịch, phục hồi và tiếp tục phát triển phồn vinh, thịnh vượng trong nội khối. Tuy nhiên trên thực tế chứng kiến những diễn biến phức tạp, tác động trực tiếp đến ổn định khu vực. Bởi vậy, vai trò trung tâm và cả uy tín của ASEAN đang đứng trước thử thách trong giai đoạn khó khăn này.
Thủ tướng cho rằng, giá trị cốt lõi và sức mạnh của ASEAN 54 năm qua chính là đoàn kết. Do đó trước hết, ASEAN cần tiếp tục đoàn kết, hỗ trợ Myanmar. Nhất là khi người dân Myanmar tiếp tục phải gánh chịu cuộc sống đầy khó khăn, nhất là do tác động của dịch bệnh COVID-19. Vào lúc này, điều quan trọng nhất đối với ASEAN là củng cố đoàn kết, giữ gìn hình ảnh của ASEAN để tập trung giải quyết nhiều vấn đề quan trọng của Cộng đồng cũng như quan hệ với các Đối tác, bảo đảm Hội nghị Cấp cao của ASEAN đạt kết quả.
Về vấn đề Biển Đông, người đứng đầu Chính phủ Việt Nam cho rằng: "ASEAN cần thể hiện bản lĩnh và vai trò tự chủ trong duy trì hòa bình, an ninh và ổn định trên Biển Đông, vùng biển chiến lược có lợi ích sát sườn với các quốc gia trong khu vực. Do đó, ASEAN cần kiên định lập trường nguyên tắc về Biển Đông; thúc đẩy mạnh mẽ cam kết của các nước tuân thủ luật pháp quốc tế, hành xử trách nhiệm, kiềm chế, không có hành động gây căng thẳng, làm phức tạp tình hình. Đồng thời hợp tác xây dựng trên các vấn đề thuộc lợi ích chung như bảo tồn môi trường biển, khắc phục tình trạng đánh bắt cá bất hợp pháp, hỗ trợ nhân đạo cho ngư dân và người đi biển v.v. Thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, thúc đẩy sớm hoàn thành COC với nỗ lực cao nhất của các bên, phấn đấu cùng Trung Quốc đạt Bộ quy tắc COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982".
Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đề nghị ASEAN cần có quan điểm thống nhất trước những vấn đề khu vực và thế giới; hoan nghênh các đối tác, trên tinh thần trách nhiệm, xây dựng, tôn trọng luật pháp quốc tế, không làm ảnh hưởng đến hoà bình, ổn định hợp tác và phát triển ở khu vực, tôn trọng vai trò của ASEAN và tham vấn đầy đủ với ASEAN thông qua các cơ chế, diễn đàn do ASEAN thành lập và dẫn dắt, ASEAN giữ vai trò trung tâm./.